Thời tiết ảnh hưởng đến chuyến bay thế nào? Vì sao máy bay hoãn, hủy hay xóc mạnh
Bạn từng đứng ở sân bay, nhìn ngoài trời nắng đẹp trong lành nhưng chuyến bay lại báo hoãn không rõ lý do? Rất có thể nguyên nhân nằm ở một khu vực thời tiết xấu cách đó hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cây số, hoặc ở ngay sân bay bạn sắp hạ cánh. Thời tiết là một trong những yếu tố chi phối ngành hàng không nhiều nhất, và hiểu một chút về cách nó vận hành sẽ giúp bạn bớt sốt ruột, chủ động hơn mỗi khi phải di chuyển bằng máy bay.
Vì sao trời đẹp ở sân bay đi mà chuyến bay vẫn hoãn
Máy bay không chỉ bay từ điểm A đến điểm B trong không khí tĩnh lặng. Suốt hành trình, nó có thể phải đi xuyên qua nhiều vùng thời tiết khác nhau, và chỉ cần một mắt xích trong chuỗi đó gặp trục trặc là cả lịch trình bị ảnh hưởng dây chuyền. Một sân bay lớn bị dông sét buộc phải tạm ngừng cất hạ cánh trong nửa tiếng có thể khiến hàng chục chuyến bay đi và đến bị dồn toa, kéo theo hiệu ứng chậm giờ lan sang những chặng bay khác trong ngày. Máy bay và tổ bay vận hành theo lịch trình xoay vòng, một chiếc có thể thực hiện năm bảy chặng trong ngày, nên chỉ cần chặng đầu buổi sáng bị chậm vì sương mù, các chặng buổi chiều ở sân bay khác cũng lần lượt trễ theo. Đó là lý do nhiều khi bạn đứng ở sân bay trời quang mây tạnh nhưng vẫn phải chờ, vì máy bay dự kiến phục vụ chuyến của bạn đang kẹt lại ở một sân bay khác cách đó rất xa.
Nhiễu động không khí: vì sao máy bay xóc mạnh giữa trời quang
Nhiễu động (turbulence) là hiện tượng luồng không khí thay đổi tốc độ và hướng đột ngột, khiến máy bay bị xóc, rung lắc. Loại dễ hiểu nhất xảy ra khi máy bay bay gần hoặc xuyên qua các đám mây dông, nơi có dòng khí thăng giáng rất mạnh theo chiều thẳng đứng. Nhưng có một loại nhiễu động khó lường hơn gọi là nhiễu động trời quang, xảy ra ở độ cao lớn khi máy bay bay qua ranh giới giữa hai luồng gió có tốc độ chênh lệch nhau nhiều, thường gần các dòng khí xiết trên cao. Loại này không nhìn thấy bằng mắt thường, mây cũng không xuất hiện để cảnh báo, và radar thời tiết trên máy bay cũng khó phát hiện được, nên phi công đôi khi chỉ biết qua báo cáo của các chuyến bay đi trước cùng đường bay. Đây là lý do tổ bay luôn khuyến cáo hành khách thắt dây an toàn ngay cả khi đèn báo chưa bật và bầu trời ngoài cửa sổ vẫn trong xanh, vì nhiễu động trời quang có thể ập đến bất ngờ, không có dấu hiệu báo trước, kéo dài chỉ vài giây đến vài phút.
Gió giật, gió ngang và giới hạn của đường băng
Mỗi loại máy bay đều có giới hạn về tốc độ gió ngang, tức gió thổi gần như vuông góc với đường băng, mà nó được phép hạ cánh an toàn. Khi gió giật mạnh vượt ngưỡng cho phép, phi công có thể phải bay vòng chờ trên không chờ gió dịu bớt, thử tiếp cận hạ cánh lần hai, hoặc chuyển hướng sang sân bay dự bị gần nhất nếu điều kiện không cải thiện sau một khoảng thời gian nhất định. Gió giật thường xuất hiện nhiều trong các đợt không khí lạnh tăng cường ở miền Bắc, các cơn dông mùa hè ở miền Nam, hoặc dọc theo rìa ngoài của áp thấp nhiệt đới và bão đang hoạt động trên biển. Đây cũng là lý do các chuyến bay đến những sân bay gần biển, nơi gió thường mạnh và thất thường hơn so với sân bay nằm sâu trong đất liền, dễ gặp tình trạng bay vòng chờ hoặc đáp trễ vào những ngày biển động, gió chuyển hướng liên tục.
Dông sét: nguyên nhân khiến sân bay tạm dừng khai thác
Dông sét là một trong những nguyên nhân gây gián đoạn hàng không nghiêm trọng nhất, không hẳn vì máy bay không đủ sức chịu đựng, mà chủ yếu vì quy trình an toàn dưới mặt đất. Khi sét xuất hiện trong bán kính an toàn quanh sân bay, nhân viên làm việc ngoài trời như tiếp nhiên liệu, chất xếp hành lý, dẫn đường trên sân đỗ đều phải tạm ngừng công việc để trú ẩn theo quy định, kéo theo việc cất hạ cánh cũng phải hoãn lại dù bầu trời phía trên đường băng có thể đã tạnh mưa. Đó là lý do đôi khi mưa đã ngớt hẳn nhưng chuyến bay vẫn chưa thể khởi hành ngay, vì sân bay cần thêm thời gian xác nhận không còn sét trong phạm vi nguy hiểm rồi mới nối lại hoạt động mặt đất một cách an toàn.
Mùa nào ở Việt Nam dễ ảnh hưởng đến các chuyến bay nhất
Ở miền Bắc, mùa đông là giai đoạn sương mù dày đặc thường xuyên xuất hiện vào sáng sớm, nhất là tại các sân bay gần đồng bằng và ven biển như khu vực Hà Nội hay Hải Phòng, khiến tầm nhìn giảm xuống dưới mức an toàn để cất hạ cánh cho đến khi nắng lên làm tan sương, thường kéo dài từ vài chục phút đến vài tiếng đồng hồ. Ở miền Nam, đặc biệt quanh khu vực TP.HCM, mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 10 mang theo những cơn dông buổi chiều hình thành rất nhanh, khiến khung giờ chiều tối thường là thời điểm dễ xảy ra chậm chuyến nhất trong ngày. Mùa bão trải dài từ giữa năm đến cuối năm cũng là giai đoạn nhiều chuyến bay đến miền Trung và một phần miền Bắc phải điều chỉnh lịch trình, dời giờ bay sớm hơn hoặc muộn hơn dự kiến, thậm chí ngừng khai thác tạm thời khi bão áp sát đất liền.
Hành khách nên làm gì khi thời tiết xấu
Nếu biết trước ngày bay rơi vào giai đoạn thời tiết bất lợi, tốt nhất bạn nên chủ động kiểm tra tình trạng chuyến bay qua ứng dụng hoặc website của hãng vài giờ trước khi ra sân bay, thay vì chỉ dựa vào giờ ghi sẵn trên vé. Nếu có lịch trình nối chuyến gấp trong cùng ngày, hãy cân nhắc chọn khung giờ bay sớm nhất có thể, vì đây thường là chuyến ít bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng dồn toa chậm giờ tích lũy từ các chuyến trước đó. Khi máy bay thông báo nhiễu động hoặc yêu cầu thắt dây an toàn, hãy tuân thủ ngay lập tức kể cả khi bạn không cảm nhận được rung lắc rõ rệt, vì nhiễu động trời quang có thể xảy ra rất đột ngột mà không có cảnh báo trước. Cuối cùng, nếu có thể, hãy dự trù thêm thời gian đệm cho những chuyến bay rơi vào mùa mưa bão hoặc mùa sương mù, đặc biệt nếu sau khi hạ cánh bạn còn phải di chuyển tiếp bằng phương tiện khác.
Hiểu được vì sao thời tiết ảnh hưởng đến từng khâu trong chuyến bay, từ lúc cất cánh, xuyên suốt hành trình cho đến khi hạ cánh, giúp bạn bình tĩnh hơn khi gặp tình huống chậm hoãn và có sự chuẩn bị hợp lý hơn cho những chuyến đi quan trọng sắp tới. Bạn có thể theo dõi thêm các bản tin thời tiết cập nhật mỗi ngày tại thoitietngaymai.app để lên kế hoạch di chuyển chủ động hơn.