Khí hậu Hà Nội
Nằm giữa vùng trũng đồng bằng sông Hồng, Hà Nội mang khí hậu cận nhiệt đới ẩm với bốn mùa rõ rệt hiếm thấy ở nửa phía nam đất nước. Mỗi năm thành phố nhận khoảng 2.203 mm mưa, dồn chủ yếu vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10; nửa năm còn lại là chuỗi ngày hanh khô, mưa phùn và nồm ẩm đặc trưng của miền Bắc.
Mùa hè oi nồng và những cơn dông bất chợt
Từ cuối tháng 4, gió mùa Tây Nam đưa hơi nóng ẩm vào đồng bằng, mở màn mùa hè kéo dài tới tháng 9. Tháng 6 là đỉnh điểm với nhiệt độ cao nhất trung bình 33,4°C, nhưng cảm nhận thực tế ngột ngạt hơn nhiều vì độ ẩm cao cộng hiệu ứng đảo nhiệt đô thị: mặt đường Nguyễn Trãi, Giải Phóng giờ tan tầm hầm hập như chảo rang. Chiều tối hay nổ ra dông kèm gió giật và sét — trời đang nắng chang chang bỗng đen kịt rồi trút nước trong nửa tiếng. Đây cũng là mùa hồ Tây, hồ Gươm lộng gió, còn dân nội thành cuối tuần kéo nhau lên Ba Vì hay hồ Đồng Mô trốn nóng.
Tâm điểm mưa bão tháng 8, tháng 9
Tuy nằm sâu trong đất liền, Hà Nội vẫn hứng trọn hoàn lưu của những cơn bão đổ bộ ven biển Bắc Bộ. Tháng 9 là tháng ướt nhất, trung bình 441 mm với 22 ngày mưa — nghĩa là cứ ba ngày thì hai ngày trời mưa. Mưa lớn dồn dập khiến nhiều tuyến phố trũng ngập sâu, xe chết máy hàng loạt; phía tây nam, vùng ven sông Bùi, sông Tích thuộc Chương Mỹ, Quốc Oai có năm ngập cả tuần vì lũ rừng ngang dồn về. Nước sông Hồng dâng cao cũng là lúc bãi giữa và các bãi bồi ven đê chìm trong màu nước đỏ phù sa.
Đông lạnh, mưa phùn và mùa nồm “đổ mồ hôi tường”
Từ tháng 11, các đợt gió mùa Đông Bắc lần lượt tràn qua đồng bằng, mang cái rét khô rồi rét ẩm về thành phố. Tháng 12 lạnh nhất trong năm với nhiệt độ thấp nhất trung bình 14,1°C, nhưng những đợt rét đậm có thể kéo nhiệt độ xuống dưới 10°C. Cuối đông, mưa phùn giăng mờ mặt hồ Gươm; sang tháng 2 đến tháng 4 là mùa nồm: nền nhà, cầu thang “đổ mồ hôi”, quần áo phơi cả tuần không khô. Mùa đông cũng là lúc chất lượng không khí kém nhất, do nghịch nhiệt và trời lặng gió khiến bụi mịn tích tụ.
Kinh nghiệm theo mùa cho người ở và khách đến
Dễ chịu nhất là mùa thu, khoảng tháng 10–11: trời xanh, nắng hanh vàng, gió heo may se lạnh — mùa của cốm làng Vòng và hoa sữa trên phố Nguyễn Du. Trẩy hội chùa Hương thì đi tháng giêng, tháng hai âm lịch nhưng nhớ mang áo mưa mỏng vì dễ gặp mưa phùn. Mùa hè nên thủ sẵn ô, áo chống nắng, uống đủ nước, tránh ra đường giữa trưa ngày nắng gắt. Mùa đông cần áo khoác dày, nhất là khi chạy xe máy sớm tối; mùa nồm nên đóng kín cửa, bật máy hút ẩm thay vì mở cửa “cho thoáng”. Cuối tuần muốn đổi gió, vùng đồi Ba Vì, Sóc Sơn thường mát hơn nội thành vài độ.