Khí hậu Nam Định
Nằm ở cực nam đồng bằng sông Hồng, mặt hướng ra vịnh Bắc Bộ, Nam Định mang khí hậu nhiệt đới gió mùa được biển "nêm" thêm vị mặn: hè nóng ẩm lắm bão, đông lạnh kèm mưa phùn, độ ẩm cao gần như quanh năm.
Dải đất cuối sông Hồng, mặt hướng ra biển
Sông Hồng đi hết hành trình trên đất Nam Định, chia nước qua sông Đào, sông Ninh Cơ rồi đổ ra biển ở cửa Ba Lạt, cửa Lạch Giang; phía tây nam là sông Đáy. Địa hình gần như phẳng tuyệt đối, không một ngọn núi che chắn, nên vùng đất này hứng trọn cả hai luồng gió chi phối miền Bắc: gió mùa Đông Bắc mùa lạnh và gió Đông Nam ẩm từ biển mùa nóng. Dải bờ biển hơn 70 km qua Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng giúp nhiệt độ ôn hòa hơn đôi chút, song cũng đặt tỉnh vào tuyến đón bão quen thuộc của vịnh Bắc Bộ.
Mùa nóng: oi bức, mưa dồn dập và những cơn bão tháng 9
Từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa mưa, gom phần lớn trong tổng lượng gần 1.950 mm cả năm. Tháng 6 oi nhất, nhiệt độ cao nhất trung bình chạm 33,9°C; hơi nước từ biển khiến cái nóng ở thành Nam hầm hập hơn con số đo được. Đỉnh mưa rơi vào tháng 9 với khoảng 441 mm trải trên tới 25 ngày có mưa — trùng cao điểm mùa bão. Bão, áp thấp đổ bộ hoặc đi sát bờ kéo theo gió giật, sóng lớn và triều cường uy hiếp đê biển Hải Hậu — nhà thờ đổ Hải Lý chơ vơ trên bãi cát là chứng tích rõ nhất của biển lấn. Nước dâng kèm mưa lớn cũng là nỗi lo thường trực của đồng lúa tám xoan Hải Hậu, ruộng muối Bạch Long và các bãi ngao Giao Xuân.
Mùa lạnh: gió bấc, mưa phùn và nồm ẩm cuối xuân
Từ tháng 11, gió mùa Đông Bắc tràn về từng đợt, trời hanh khô rồi chuyển rét. Tháng 12 lạnh nhất, nhiệt độ thấp nhất trung bình khoảng 14,7°C; rét đậm còn xuống sâu hơn, và ở bãi ngang trống trải như Rạng Đông, Quất Lâm, gió biển khiến cảm giác buốt hơn hẳn phía trong đê. Cuối đông sang xuân (tháng 2–4) là mùa mưa phùn, nồm ẩm đặc trưng: nền nhà "đổ mồ hôi", quần áo phơi cả tuần không khô, sương giăng trên triền đê sông Đào, sông Ninh Cơ. Bù lại, tiết xuân se lạnh ấy đúng dịp hội hè lớn nhất năm — khai ấn Đền Trần, chợ Viềng, hội Phủ Dầy — cũng là lúc hàng vạn chim di cư đổ về vùng đất ngập nước Xuân Thủy.
Đi Nam Định mùa nào, mang theo gì
Tắm biển Thịnh Long, Quất Lâm đẹp nhất tháng 5–6, khi nước đã ấm mà bão chưa vào cao điểm; đi tháng 8–9 cần theo sát tin bão và lịch con nước. Ngắm chim ở Xuân Thủy nên chọn tháng 11–3, nhớ áo gió vì bãi bồi cửa Ba Lạt rất lộng. Trẩy hội đầu xuân cần áo ấm mỏng cùng áo mưa gọn nhẹ phòng mưa phùn; gặp đợt nồm tháng 2–4 thì đóng kín cửa hướng nam ban ngày, hong đồ bằng quạt hoặc máy hút ẩm. Giữa hè nên dồn việc ngoài trời vào sáng sớm và chiều muộn, uống đủ nước để tránh say nắng trên bãi ngang ít bóng cây.