Khí hậu Hưng Yên
Hưng Yên nằm lọt giữa châu thổ sông Hồng, bốn bề là đồng ruộng, vườn bãi và làng mạc, không có một ngọn núi hay một mét bờ biển. Chính vì thế, khí hậu nhiệt đới gió mùa ở đây hiện ra "nguyên chất" nhất vùng đồng bằng Bắc Bộ: hè nóng ẩm mưa nhiều, đông lạnh khô xen mưa phùn, mỗi năm hứng khoảng 2.050 mm mưa, dồn chủ yếu vào mùa mưa tháng 5–10. Không có địa hình che chắn, gió mùa Đông Bắc tràn qua tỉnh gần như nguyên vẹn, còn hơi ẩm từ vịnh Bắc Bộ theo sông Hồng, sông Luộc len vào tận từng cánh đồng.
Mùa hè oi nồng và mùa nhãn chín
Từ tháng 5 nền nhiệt tăng nhanh, và tháng 6 là đỉnh nóng với nhiệt độ cao trung bình 33,8°C; trời oi hầm hập trước những cơn dông nổ ra lúc chiều tối. Cái nắng gắt ấy lại là "đặc sản" với nghề làm tương Bần ở Bần Yên Nhân — chum tương phải phơi đủ nắng to nhiều tuần mới lên màu vàng sánh. Sang tháng 7–8, các vườn quanh Phố Hiến, Khoái Châu, Tiên Lữ vào vụ nhãn lồng: quả chín rộ đúng giai đoạn oi bức nhất năm, người hái nhãn thường tranh thủ sáng sớm cho đỡ nắng và né mưa rào bất chợt.
Tháng Chín — đỉnh mưa và nỗi lo úng ngập
Khác với hình dung mưa lớn nhất vào giữa hè, đỉnh mưa của Hưng Yên rơi vào tháng 9 với khoảng 465 mm trải trên tới 24 ngày có mưa — thời điểm dải hội tụ nhiệt đới và hoàn lưu bão từ vịnh Bắc Bộ liên tục quét qua đồng bằng. Vùng trũng Ân Thi, Phù Cừ, Tiên Lữ dễ úng ngập khi mưa dồn dập trùng lúc nước sông Hồng, sông Luộc dâng cao; hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải khi ấy phải vận hành hết công suất để tiêu nước cứu lúa mùa. Vùng bãi Văn Giang, Khoái Châu trồng cam, quất, chuối tiêu hồng cũng nín thở theo từng bản tin bão, bởi chỉ một đêm gió giật là cây đổ hàng loạt.
Mùa đông mưa phùn và cái nồm cuối xuân
Tháng 12 lạnh nhất trong năm, nhiệt độ thấp trung bình 14,3°C; những đợt gió mùa Đông Bắc tăng cường còn kéo nền nhiệt xuống sâu hơn, kèm sương mù giăng trên mặt sông lúc sáng sớm. Từ khoảng tháng 2 đến tháng 4, tiết trời chuyển sang nồm ẩm đặc trưng: mưa phùn dai dẳng, độ ẩm ngấp nghé bão hòa, sàn gạch "đổ mồ hôi", quần áo phơi mấy ngày không khô. Cái ẩm ấy khó chịu với người, nhưng lại đúng lúc hoa nhãn nở và đậu quả — vụ nhãn được hay mất, người trồng nhìn tiết trời tháng 2–3 mà đoán.
Đi Hưng Yên mùa nào, mặc gì
Dễ chịu nhất là tháng 10–11: mưa giảm hẳn, trời hanh nhẹ, nắng vàng — hợp để thong thả dạo Phố Hiến, chùa Chuông, Văn Miếu Xích Đằng hay hồ Bán Nguyệt. Muốn trải nghiệm hái nhãn thì đi tháng 7–8, nhớ mang mũ nón, nước uống và áo mưa gọn nhẹ phòng dông chiều. Giáp Tết, vườn quất, cam cảnh Văn Giang vào độ rực rỡ nhất, trời lạnh khô nên chuẩn bị áo khoác dày. Riêng mùa nồm tháng 2–4, nên đóng kín cửa vào buổi sáng ẩm ướt, dùng máy hút ẩm và để ý nền nhà trơn trượt.