Khí hậu Hải Dương
Nằm giữa Hà Nội và Hải Phòng, Hải Dương là vùng đất hạ lưu sông Thái Bình, nơi sông Kinh Thầy, Kinh Môn, sông Luộc đan thành mạng lưới dày đặc. Khí hậu mang kiểu nhiệt đới gió mùa điển hình của đồng bằng Bắc Bộ: hè nóng ẩm mưa nhiều, đông lạnh khô xen mưa phùn, mỗi năm hứng khoảng 2.072 mm mưa. Địa hình phần lớn bằng phẳng, nhưng góc đông bắc nhô lên vùng đồi Chí Linh và dãy An Phụ ở Kinh Môn — nơi đêm đông buốt hơn hẳn mỗi khi gió mùa Đông Bắc tràn về.
Nửa năm mưa: từ dông nhiệt đầu hè đến bão muộn
Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10, mở màn bằng những trận rào kèm dông nhiệt buổi chiều. Tháng 6 là tháng nóng nhất, nhiệt độ cao nhất trung bình lên 33,7°C; những đợt nắng nóng khiến vùng ruộng trũng Gia Lộc, Tứ Kỳ hầm hập như phòng xông hơi. Đỉnh mưa lại rơi vào tháng 9 với khoảng 409 mm trải trên 24 ngày mưa — cũng là lúc bão sau khi đổ bộ Hải Phòng – Quảng Ninh thường tiến sâu vào đất liền, quét qua với gió giật và mưa xối xả. Vùng trũng ven sông Thái Bình, sông Sặt dễ ngập úng, lúa mùa đang trổ vì thế phải canh lịch bão từng ngày.
Mùa đông của gió bấc, mưa phùn và nồm ẩm
Từ tháng 11, gió mùa Đông Bắc từng đợt tràn qua ngã sáu Lục Đầu Giang xuống đồng bằng, trời hanh khô rồi rét dần. Tháng 12 lạnh nhất trong năm, nhiệt độ thấp nhất trung bình chỉ 13,9°C; gặp đợt rét đậm, nhiệt độ tụt dưới 10°C, sườn đồi Côn Sơn, Phượng Hoàng về đêm còn buốt hơn. Cuối đông, mưa phùn và trời âm u kéo dài cả tuần; sang tháng 2–3 lại đến mùa nồm, hơi ẩm từ biển khiến nền nhà đọng nước, quần áo phơi mãi không khô. Bù lại, đây là mùa cò vạc kéo về trú đông đông nghịt ở Đảo Cò Chi Lăng Nam, Thanh Miện.
Thời tiết nuôi vải Thanh Hà, rươi Tứ Kỳ, hành tỏi Kinh Môn
Nhịp mùa của Hải Dương gắn chặt với đồng ruộng. Vải thiều Thanh Hà cần chính cái rét cuối năm để phân hóa mầm hoa, rồi chín rộ tháng 5–6 giữa nắng đầu hè; năm nào đông ấm, vườn vải ven sông Hương mất mùa thấy rõ. Cuối thu, khi gió heo may se lạnh tràn về, ruộng nước lợ ven sông ở Tứ Kỳ, An Thanh lại nổi rươi — thứ đặc sản chỉ xuất hiện dăm ngày quanh con nước tháng 9, tháng 10 âm lịch. Vụ đông khô hanh là mùa cà rốt Đức Chính trên bãi sông Thái Bình và hành, tỏi dưới chân núi An Phụ.
Đi Hải Dương mùa nào, chuẩn bị gì
Dễ chịu nhất là tháng 10–11: trời khô, nắng vàng, hợp để leo Côn Sơn, viếng đền Kiếp Bạc hay đạp xe qua vườn ổi, vườn vải Thanh Hà. Hội xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc tháng Giêng đông vui nhưng hay gặp mưa phùn, nên mang giày bám tốt và áo khoác nhẹ vì đường lên Ngũ Nhạc dễ trơn. Mùa hè cần áo chống nắng, đi trong tháng 7–9 nhớ theo dõi tin bão; mùa đông đủ áo ấm, còn dịp nồm tháng 2–3 nên chọn phòng có điều hòa hút ẩm.