Khí hậu Nghệ An
Trải từ bãi ngang Quỳnh Lưu ra tận đỉnh Puxailaileng cao gần 2.700 m trên biên giới Việt – Lào, Nghệ An gói trong mình gần như đủ mọi kiểu thời tiết của miền Trung: nắng rát vùng lòng chảo Cửa Rào – Mường Xén, mưa xối xả nơi hạ du sông Lam, và cả sương giá trên cổng trời Mường Lống. Nền chung là khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa tương phản gay gắt; tổng lượng mưa quanh mức 2.155 mm mỗi năm nhưng dồn phần lớn vào nửa cuối năm.
Gió Lào và những trưa hè bỏng rát
Từ tháng 5 đến tháng 8, gió phơn Tây Nam vượt dãy Trường Sơn tràn xuống, khô khốc và hầm hập như hơi lửa. Tháng 6 là đỉnh nóng, nhiệt độ cao nhất trung bình lên tới 34,8°C, còn những đợt gió Lào mạnh có thể đẩy nền nhiệt ở Vinh, Đô Lương hay lòng chảo Cửa Rào (Tương Dương) lên cao hơn hẳn — vùng đất lâu nay vẫn bị gọi là "chảo lửa". Nắng nóng kèm độ ẩm thấp khiến ruộng lạc Diễn Châu, đồng lúa Yên Thành dễ khô hạn, bù lại đồng muối Quỳnh Lưu vào chính vụ, còn biển Cửa Lò, Bãi Lữ đón mùa tắm biển đông vui nhất năm.
Mưa bão dồn dập nửa cuối năm
Mùa mưa kéo dài từ tháng 7 sang tận tháng 1 năm sau, cao điểm là tháng 10 với khoảng 527 mm và tới 22 ngày mưa. Đây cũng là thời kỳ bão và áp thấp nhiệt đới từ Biển Đông hay hướng thẳng vào đoạn bờ biển Cửa Hội – Quỳnh Lưu, gây sóng lớn quanh đảo Ngư, ngập úng ở Vinh, Hưng Nguyên và lũ lên nhanh trên sông Lam, sông Hiếu. Trên vùng núi Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong, mưa lớn thượng nguồn thường kéo theo lũ ống, lũ quét và sạt lở taluy dọc quốc lộ 7, quốc lộ 48; ai định đi rừng Pù Mát hay ngược cửa khẩu Nậm Cắn mùa này phải theo dõi dự báo thật sát.
Mùa đông: rét đồng bằng, giá buốt cổng trời
Gió mùa Đông Bắc về từ khoảng tháng 11; đến tháng 1, nhiệt độ thấp nhất trung bình ở vùng thấp chỉ còn 15,8°C, kèm mưa phùn ẩm ướt kéo sang đầu xuân khiến nhà cửa "đổ mồ hôi" kiểu nồm quen thuộc. Lên các bản rẻo cao Mường Lống, Na Ngoi, Huồi Tụ của miền tây Kỳ Sơn, trời rét sâu hơn nhiều: sương muối xuất hiện, thi thoảng có băng giá quanh chân Puxailaileng, làm mận, đào chững sinh trưởng và trâu bò thả rông dễ chết rét. Bù lại, đây là mùa hoa mận nở trắng Mường Lống và là lúc săn mây đẹp nhất.
Đi Nghệ An mùa nào, chuẩn bị gì
- Tắm biển Cửa Lò, Bãi Lữ: tháng 5–8; nhớ kem chống nắng và theo dõi tin bão trước khi xuống nước.
- Tháng 4 và những quãng hửng tháng 10–11: tiết trời dịu, hợp về Kim Liên, ngắm thác Khe Kèm, trekking rừng Pù Mát.
- Tháng 12–2: cần áo ấm dày nếu lên Kỳ Sơn, Quế Phong; dưới xuôi chỉ cần áo khoác nhẹ nhưng nên kèm áo mưa vì mưa phùn dai dẳng.
- Mùa gió Lào: hạn chế ra đường giữa trưa, uống đủ nước; cao điểm mưa bão tháng 9–10 tránh lên núi và tuyệt đối không vượt ngầm tràn khi nước lũ đang về.