An toàn lao động ngoài trời mùa nắng nóng: Shipper, công nhân, người bán hàng rong cần biết gì?
Giữa trưa nắng gắt, khi nhiều người tìm chỗ mát để tránh nóng, vẫn có hàng triệu lao động phải bám trụ ngoài trời: shipper chạy hàng liên tục, công nhân xây dựng trên giàn giáo, người bán hàng rong dọc vỉa hè, công nhân vệ sinh môi trường, xe ôm công nghệ... Với nhóm này, thời tiết không chỉ là chuyện "hôm nay nắng hay mưa" mà ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và an toàn mỗi ngày làm việc. Hiểu đúng rủi ro và biết cách tự bảo vệ là điều ai làm nghề ngoài trời cũng cần nắm.
Vì sao người lao động ngoài trời "chịu trận" nhiều nhất
Người làm việc trong nhà có thể bật điều hòa, tránh giờ nắng gắt. Người lao động ngoài trời thì không có lựa chọn đó — đơn hàng vẫn phải giao, công trình vẫn phải chạy tiến độ, hàng vẫn phải bán để có thu nhập theo ngày. Cơ thể vì vậy phải tiếp xúc liên tục với nhiệt độ cao, bức xạ mặt trời trực tiếp và độ ẩm oi bức trong nhiều giờ liền, thay vì chỉ vài phút di chuyển như người đi làm văn phòng.
Rủi ro càng lớn hơn với những người làm công việc thể lực nặng như khuân vác, trộn bê tông, đào đất, vì cơ thể sinh nhiệt nội tại cộng thêm nhiệt từ môi trường xung quanh. Ngoài ra, không ít lao động ngoài trời là người lớn tuổi, có bệnh nền tim mạch, huyết áp, hoặc làm việc trong điều kiện thiếu nước sạch, thiếu bóng râm — tất cả cộng lại khiến nguy cơ kiệt sức vì nóng, thậm chí sốc nhiệt, cao hơn hẳn mặt bằng chung.
Cơ thể báo động: đừng bỏ qua những dấu hiệu này
Trước khi xảy ra sốc nhiệt nguy hiểm, cơ thể thường có những tín hiệu cảnh báo sớm: chóng mặt, nhức đầu, khát nước dữ dội, chuột rút ở tay chân, da đỏ ửng hoặc ngược lại tái nhợt, tim đập nhanh, buồn nôn. Vì áp lực kịp giao đơn, kịp tiến độ, nhiều người cố "ráng thêm chút nữa" và bỏ qua những dấu hiệu này cho đến khi thật sự lả người.
Nguyên tắc cần nhớ: hễ thấy chóng mặt, hoa mắt hoặc mệt bất thường khi đang làm việc ngoài nắng, nên dừng lại ngay, vào bóng râm hoặc nơi có quạt, điều hòa, uống nước từ từ và nghỉ ít nhất 15-20 phút trước khi quay lại việc. Nếu triệu chứng không giảm, hoặc xuất hiện lú lẫn, co giật, cần đưa đi cấp cứu ngay vì đó có thể là sốc nhiệt thật sự — tình trạng nguy hiểm đến tính mạng nếu xử lý chậm.
Chọn giờ làm, giờ nghỉ theo đồng hồ mặt trời
Khung giờ khoảng 11 giờ trưa đến 3 giờ chiều thường là lúc bức xạ mặt trời và nhiệt độ mặt đường ở mức cao nhất trong ngày, dù nhiệt độ không khí đo được có thể chưa phải đỉnh. Nếu công việc cho phép chủ động sắp xếp, nên ưu tiên làm phần việc nặng vào sáng sớm hoặc cuối chiều, dành khung giờ nắng gắt nhất cho việc nhẹ hơn, giao hàng ở khu vực nhiều bóng mát, hoặc tranh thủ nghỉ dài hơn.
Với công nhân xây dựng, đây cũng là lý do nhiều công trình bố trí giờ nghỉ trưa dài hơn vào mùa hè, làm bù vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Với shipper và người bán hàng rong khó chủ động giờ giấc hoàn toàn, việc chia nhỏ quãng đường di chuyển, tranh thủ dừng nghỉ dưới bóng cây, mái hiên sau mỗi vài chuyến cũng giúp giảm đáng kể thời gian phơi nắng liên tục.
Trang bị và thói quen bảo vệ mỗi ngày
Vài thói quen đơn giản nhưng tạo khác biệt lớn: uống nước đều đặn suốt ca làm việc thay vì chỉ uống khi đã khát, vì khát là dấu hiệu cơ thể đã thiếu nước; ưu tiên nước lọc hoặc nước có bù điện giải thay vì trà đá, nước ngọt có gas vốn không giúp bù nước hiệu quả; mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, đội nón rộng vành hoặc mũ bảo hiểm có lớp chống nóng, dùng khẩu trang và kính râm để giảm tác động trực tiếp của nắng lên da và mắt.
Kem chống nắng cũng nên là vật bất ly thân với người làm việc ngoài trời cả ngày, bôi lại sau mỗi 2-3 giờ nếu đổ mồ hôi nhiều. Trước khi bắt đầu ca làm, một thói quen nhỏ nhưng hữu ích là xem nhanh nhiệt độ và chỉ số tia UV trong ngày để chủ động chuẩn bị — nắng gắt trên 37-38 độ hay UV ở mức rất cao đòi hỏi mức bảo vệ và tần suất nghỉ ngơi cao hơn hẳn ngày thời tiết dịu.
Mùa mưa dông: rủi ro khác, không kém phần nguy hiểm
Không chỉ nắng nóng, người lao động ngoài trời còn đối mặt rủi ro riêng vào mùa mưa: đường trơn trượt khiến shipper, xe ôm công nghệ dễ té ngã; dông sét bất chợt nguy hiểm cho người đang ở nơi trống trải, gần cột điện, mái tôn; nước ngập khiến việc di chuyển giao hàng chậm và rủi ro hơn. Với công nhân xây dựng, giàn giáo và mặt bằng công trình trơn ướt sau mưa cũng là nguyên nhân phổ biến gây tai nạn lao động.
Nguyên tắc chung khi trời chuyển mưa dông là tìm nơi trú an toàn, không đứng dưới cây to, cột điện hay mái tôn đơn độc, tạm dừng di chuyển nếu sấm chớp gần, và ưu tiên an toàn hơn tốc độ giao hàng hay tiến độ công việc trong tình huống thời tiết cực đoan. Theo dõi trước tình hình thời tiết trong ngày ở khu vực làm việc, đặc biệt tại các đô thị lớn có mật độ shipper cao như Hà Nội hay TP.HCM, giúp chủ động tránh khung giờ mưa dông cao điểm thay vì bị động ứng phó.
Vai trò của người sử dụng lao động và cộng đồng
An toàn lao động ngoài trời không chỉ là trách nhiệm cá nhân. Doanh nghiệp, chủ công trình, đơn vị quản lý tài xế công nghệ có thể góp phần rất lớn bằng cách bố trí điểm nghỉ có bóng mát và nước uống dọc tuyến, linh hoạt giờ làm trong những ngày nắng nóng gay gắt hoặc mưa lớn, trang bị đầy đủ bảo hộ lao động, và tập huấn nhận biết dấu hiệu sốc nhiệt cho cả quản lý lẫn người lao động.
Ở cấp cộng đồng, những hành động nhỏ như mời người giao hàng vào trú nắng, trú mưa, cho phép nghỉ nhờ vài phút cũng tạo ra khác biệt thiết thực. Thời tiết khắc nghiệt sẽ còn xuất hiện thường xuyên hơn theo mùa, nên trang bị kiến thức và thói quen an toàn cho người lao động ngoài trời là việc cần làm đều đặn, không chỉ trong những đợt nắng nóng đỉnh điểm được cảnh báo.
Chủ động xem trước tình hình thời tiết trong ngày tại khu vực làm việc sẽ giúp mỗi người lao động ngoài trời sắp xếp công việc hợp lý và an toàn hơn. Xem dự báo mới nhất tại thoitietngaymai.app.