Thời tiết và phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh: Lưu ý theo mùa để mẹ khỏe, bé an toàn
Đối với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh, cơ thể chưa hoàn thiện hoặc đang thay đổi từng ngày để thích nghi với môi trường xung quanh. Một đợt nắng nóng gay gắt, một cơn gió mùa đông bắc tràn về hay vài ngày trời nồm ẩm đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé nhiều hơn so với người lớn khỏe mạnh bình thường. Hiểu đúng vì sao và biết cách điều chỉnh sinh hoạt theo từng kiểu thời tiết sẽ giúp mẹ an tâm hơn trong suốt thai kỳ và những tháng đầu đời của con.
Vì sao mẹ bầu và trẻ sơ sinh nhạy cảm hơn với thời tiết
Ở phụ nữ mang thai, thể tích máu tăng lên đáng kể, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu nuôi cả mẹ lẫn thai nhi, đồng thời hormone thai kỳ khiến mạch máu giãn nở và khả năng điều hòa thân nhiệt kém linh hoạt hơn bình thường. Vì vậy mẹ bầu thường cảm thấy nóng hơn, dễ đổ mồ hôi, dễ mệt khi trời oi bức, và cũng dễ nhiễm lạnh hơn khi nhiệt độ giảm đột ngột.
Trẻ sơ sinh thì ngược lại gặp vấn đề vì hệ thống điều nhiệt còn non nớt: diện tích da so với cân nặng lớn hơn người lớn nên mất nhiệt rất nhanh khi trời lạnh, nhưng đồng thời tuyến mồ hôi chưa phát triển đầy đủ nên khó tự hạ nhiệt khi trời nóng. Kết quả là bé vừa dễ bị lạnh run, vừa dễ bị say nóng nếu người lớn mặc đồ hoặc ủ chăn không phù hợp với nhiệt độ thực tế bên ngoài.
Mùa nắng nóng: mẹ dễ mất nước, bé dễ say nóng
Khi nhiệt độ và độ ẩm cùng tăng cao, mẹ bầu cần đặc biệt chú ý bù nước, vì mất nước nhẹ cũng có thể gây co thắt tử cung sớm hoặc khiến mẹ chóng mặt, tụt huyết áp. Nên uống nước đều đặn suốt ngày thay vì chờ khát mới uống, hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 11 giờ đến 15 giờ, chọn trang phục rộng rãi, thoáng mát, và nghỉ ngơi ở nơi có bóng râm hoặc điều hòa nếu chân tay bắt đầu sưng phù nhiều hơn bình thường.
Với trẻ sơ sinh, nguyên tắc quan trọng nhất là không mặc hay ủ bé dày hơn mức cần thiết chỉ vì thói quen "sợ con lạnh". Phòng nên thoáng khí, nhiệt độ dễ chịu, tránh để bé nằm gần cửa kính hứng nắng trực tiếp hoặc trong xe hơi đóng kín dù chỉ vài phút, vì nhiệt độ trong xe có thể tăng rất nhanh và gây nguy hiểm tính mạng. Dấu hiệu bé bị nóng quá mức thường là da đỏ ửng, thở nhanh, quấy khóc bất thường hoặc bú kém.
Mùa lạnh, gió mùa về: giữ ấm đúng cách, không ủ quá kỹ
Khi không khí lạnh tăng cường, đặc biệt ở miền Bắc và các tỉnh vùng núi, mẹ bầu cần giữ ấm phần bụng, chân và cổ, đồng thời tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột như từ phòng ấm bước thẳng ra ngoài trời lạnh, vì điều này có thể khiến huyết áp dao động và gây chóng mặt.
Với trẻ sơ sinh, nguyên tắc giữ ấm thường được nhớ đơn giản là mặc cho bé nhiều hơn người lớn một lớp áo mỏng, ưu tiên giữ ấm đầu, tay, chân và bụng, nhưng tuyệt đối không quấn quá nhiều lớp hoặc trùm kín đầu khi ngủ vì có thể làm bé khó thở, thậm chí tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh. Nhiệt độ phòng lý tưởng cho bé thường ở khoảng 26-28 độ C, không cần bật sưởi hoặc điều hòa nóng quá mức chỉ vì trời bên ngoài đang rét đậm.
Ngày nồm ẩm, giao mùa: cẩn thận nấm mốc và nhiễm khuẩn
Những ngày độ ẩm không khí lên cao, tường nhà "đổ mồ hôi", quần áo lâu khô là điều kiện lý tưởng cho nấm mốc, vi khuẩn và mạt bụi sinh sôi. Đây là mối lo với cả mẹ bầu, vốn có hệ miễn dịch thay đổi trong thai kỳ, lẫn trẻ sơ sinh với hệ hô hấp còn non yếu. Nên giữ phòng của bé khô ráo bằng máy hút ẩm hoặc điều hòa chế độ khô, phơi hoặc sấy khô hoàn toàn quần áo, khăn, tã trước khi dùng, tránh phơi đồ trong phòng kín gây ẩm ngược trở lại.
Giai đoạn giao mùa với nhiệt độ lên xuống thất thường trong ngày cũng là lúc mẹ bầu và trẻ sơ sinh dễ mắc các bệnh hô hấp do thay đổi đột ngột giữa sáng sớm se lạnh và trưa nắng ấm. Việc mặc nhiều lớp áo mỏng dễ cởi bớt, thay vì một lớp áo dày, sẽ giúp cả mẹ và bé thích nghi tốt hơn với kiểu thời tiết này.
Những dấu hiệu cần đưa mẹ hoặc bé đi khám ngay
Với mẹ bầu, các dấu hiệu cần lưu ý khi trời nóng gồm chóng mặt kéo dài, tim đập nhanh bất thường, phù tay chân tăng đột ngột hoặc lượng nước tiểu giảm rõ rệt. Khi trời lạnh, cần chú ý nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh kéo dài hoặc dấu hiệu cúm nặng, vì hệ miễn dịch trong thai kỳ hoạt động khác thường ngày.
Với trẻ sơ sinh, cha mẹ nên đưa bé đi khám ngay nếu bé sốt trên 38 độ C, thở nhanh hoặc thở rít, da tím tái, bú kém rõ rệt, ngủ li bì khó đánh thức, hoặc ít tã ướt hơn hẳn ngày thường - dấu hiệu mất nước cần xử lý sớm, đặc biệt trong những đợt nắng nóng kéo dài hoặc đợt rét đậm bất thường.
Theo dõi thời tiết mỗi ngày để chủ động hơn
Vì cơ thể mẹ bầu và trẻ sơ sinh phản ứng khá nhanh với biến động nhiệt độ, độ ẩm, việc xem trước dự báo thời tiết mỗi sáng giúp cha mẹ chủ động chọn trang phục, giờ ra ngoài và cách bố trí phòng cho phù hợp, thay vì bị động ứng phó khi trời đã thay đổi. Bạn có thể tham khảo diễn biến nhiệt độ và độ ẩm trong ngày tại trang dự báo thời tiết trước khi đưa bé đi tiêm chủng, khám thai định kỳ hay đơn giản là ra ngoài dạo mát.
Không có công thức chung nào áp dụng cho mọi mẹ bầu hay mọi em bé, vì mỗi người có cơ địa khác nhau. Nhưng nắm được nguyên tắc cơ bản về cách thời tiết ảnh hưởng đến cơ thể còn non nớt hoặc đang thay đổi sẽ giúp cha mẹ tự tin hơn trong việc chăm sóc hằng ngày. Ghé thoitietngaymai.app để cập nhật thời tiết mỗi ngày và chuẩn bị tốt hơn cho cả gia đình.