Khí hậu Bạc Liêu
Nằm ở mặt tiền Biển Đông của bán đảo Cà Mau, Bạc Liêu là vùng đất thấp phẳng đan xen kênh rạch, nơi kênh xáng Bạc Liêu – Cà Mau chạy song song quốc lộ 1 chia tỉnh thành hai vành đai mặn – ngọt. Khí hậu nơi đây thuộc kiểu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo: nóng ẩm quanh năm, không có mùa đông, chỉ có mùa mưa và mùa khô thay phiên chi phối nhịp sống từ ruộng muối, vuông tôm tới cánh đồng điện gió.
Nền nhiệt đều tay, mưa dồn về cuối năm
Chênh lệch nhiệt độ giữa các tháng rất nhỏ. Tháng 4 nóng nhất, buổi trưa phổ biến quanh 32,6°C, trời oi hầm hập trước khi mưa xuống; tháng 1 "mát" nhất cũng chỉ xuống khoảng 23,3°C lúc sáng sớm. Mưa mới là yếu tố phân mùa: mỗi năm Bạc Liêu nhận khoảng 2.260 mm, rơi gần trọn trong quãng tháng 4 đến tháng 11. Đỉnh điểm là tháng 10 với chừng 372 mm và mưa hầu như ngày nào cũng có — thời điểm các tuyến đường trũng quanh khu Nhà Mát hay chợ Bạc Liêu dễ ngập khi mưa lớn trùng con nước rong.
Gió chướng, triều cường và cuộc giằng co mặn – ngọt
Từ khoảng tháng 10 đến tháng 4, gió chướng (gió mùa Đông Bắc trên vùng biển Nam Bộ) dồn nước Biển Đông vào cửa Gành Hào, cửa Nhà Mát, gây triều cường ngập ven đê và đẩy mặn theo kênh rạch lấn sâu nội đồng. Với vùng chuyên tôm phía nam quốc lộ 1, con nước mặn là nguồn sống; nhưng với vành đai ngọt hóa Hồng Dân, Phước Long — nơi làm lúa – tôm và giữ giống lúa Một Bụi Đỏ — hạn mặn cuối mùa khô luôn là nỗi lo phải canh từng cống điều tiết. Bù lại, nắng gắt và gió chướng ổn định nuôi sống nghề muối trăm năm ở Đông Hải, Hòa Bình và giúp các turbine điện gió ngoài bãi bồi Vĩnh Trạch Đông quay đều gần như quanh năm.
Mùa mưa: giông Tây Nam và sóng dữ cửa biển
Khi gió mùa Tây Nam thay chỗ gió chướng, buổi chiều mây giông có thể kéo lên rất nhanh, kèm sét và lốc xoáy — mối nguy quen thuộc với người trông vuông tôm giữa đồng trống. Bão hiếm khi đổ bộ thẳng vào Bạc Liêu vì tỉnh nằm gần cực Nam, nhưng áp thấp nhiệt đới cuối mùa vẫn gây biển động dữ dội, sóng lớn uy hiếp kè Gành Hào và bào mòn dải rừng mắm, đước phòng hộ; tàu thuyền ra vào cửa biển những ngày này phải bám sát bản tin thời tiết.
Kinh nghiệm theo mùa cho người ghé Bạc Liêu
Đẹp nhất là tháng 12 đến tháng 3: trời khô, trong xanh và lộng gió, hợp để ra cánh đồng điện gió, viếng chùa Xiêm Cán, dạo vườn nhãn cổ trăm tuổi và nhà Công tử Bạc Liêu; nhớ mang nón rộng vành, kem chống nắng vì nắng phản chiếu từ đồng muối rất gắt. Tháng 4–5 oi bức nhất, nên sắp xếp tham quan sáng sớm. Mùa mưa vẫn đi chơi tốt nếu thủ sẵn áo mưa và né các cơn giông thường nổ ra sau 14 giờ; riêng dịp rằm và cuối tháng âm lịch từ tháng 10 trở đi, nên hỏi trước tình hình triều cường nếu định xuống Nhà Mát hay Gành Hào.