Khí hậu Đồng Tháp
Nằm ở thượng nguồn sông Tiền, cửa ngõ dòng Mê Kông đổ vào đồng bằng, Đồng Tháp mang khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo điển hình: nóng quanh năm, hai mùa mưa – khô tách bạch, cộng thêm một "mùa" thứ ba rất riêng – mùa nước nổi. Nhiệt độ các tháng chênh nhau không nhiều: tháng 3 nóng nhất, cao trung bình khoảng 34°C; đêm tháng 1 "mát" nhất cũng chỉ quanh 22,4°C. Ở đây gần như không có mùa lạnh; thứ đổi thay theo mùa là mưa và con nước.
Mùa khô – mùa của sếu, hoa và trái ngọt
Từ tháng 12 đến hết tháng 3, trời nắng ráo gần như liên tục, sáng sớm đôi khi có sương mỏng giăng trên sông Tiền. Đây là lúc Vườn quốc gia Tràm Chim rút cạn nước theo chu kỳ, bãi năn kim lộ ra và sếu đầu đỏ bay về kiếm ăn, dễ gặp nhất khoảng tháng 1–3. Cũng mùa này, làng hoa Sa Đéc vào vụ Tết rực rỡ nhất, quýt hồng Lai Vung chín vàng, xoài Cát Chu Cao Lãnh vào đợt ra hoa. Sang tháng 3–4, nắng gay gắt, đồng Tháp Mười khô nứt chân chim, nguy cơ cháy rừng tràm ở Tràm Chim, Gáo Giồng lên cao nhất năm.
Mùa mưa và những cơn dông xế chiều
Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 11, khi gió mùa Tây Nam đưa hơi ẩm từ vịnh Thái Lan thổi vào. Cả năm Đồng Tháp hứng khoảng 2.411 mm mưa – thuộc nhóm cao của miền Tây. Mưa chủ yếu là mưa rào kèm dông buổi chiều, sáng thường vẫn nắng đẹp nên sinh hoạt ít bị đảo lộn; đáng ngại nhất là sét và lốc xoáy trong các cơn dông chuyển mùa. Tháng 10 là đỉnh mưa: khoảng 403 mm trút trong 28 ngày có mưa – gần như chiều nào cũng đổ nước.
Mùa nước nổi – khi Đồng Tháp Mười hóa biển nước ngọt
Khoảng tháng 8 đến tháng 11, lũ thượng nguồn Mê Kông theo sông Tiền cùng hai nhánh Sở Thượng, Sở Hạ tràn qua vùng đầu nguồn Hồng Ngự, Tân Hồng rồi loang dần khắp Đồng Tháp Mười. Với người địa phương, đây không phải thiên tai mà là mùa sinh kế: cá linh theo con nước, bông điên điển nở vàng mé kênh, đồng ngập giúp rửa phèn và bồi phù sa cho vụ đông xuân. Năm lũ lớn vẫn có thể gây ngập đường nông thôn, sạt lở bờ sông Tiền ở đoạn nước xoáy. Bù lại, nằm sâu trong thượng nguồn nên Đồng Tháp gần như đứng ngoài nạn xâm nhập mặn.
Kinh nghiệm theo mùa cho chuyến đi đất Sen hồng
Muốn ngắm đồng sen Tháp Mười bạt ngàn, hãy đi mùa hè, tầm tháng 5–8; săn ảnh mùa nước nổi và thưởng thức lẩu cá linh bông điên điển thì chọn tháng 9–11; xem sếu ở Tràm Chim, dạo làng hoa Sa Đéc thì nhắm tháng 12–3. Quanh năm chỉ cần đồ mỏng nhẹ, thoáng mát; mùa mưa nên thủ áo mưa gọn trong ba lô vì dông chiều kéo đến rất nhanh. Đi xuồng ba lá mùa nước nổi nhớ mặc áo phao và tránh ra sông lớn khi trời chuyển dông; cuối mùa khô nắng rát, cần mũ rộng vành và kem chống nắng khi ra đồng sen hay vườn xoài.