Khí hậu Cần Thơ
Nằm bên bờ nam sông Hậu, giữa châu thổ thấp phẳng, Cần Thơ mang khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình của miền Tây: nóng ẩm quanh năm, gần như không có mùa đông, và mọi nhịp sống — từ chợ nổi Cái Răng lúc tinh mơ đến miệt vườn Phong Điền — đều xoay theo hai mùa mưa nắng. Mỗi năm thành phố nhận khoảng 2.372 mm mưa, phần lớn trút xuống trong những tháng gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh, từ tháng 4 đến tháng 11.
Mùa khô gió chướng, mùa mưa giông chiều
Từ khoảng tháng 12 đến hết tháng 3, gió chướng — tên miền Tây gọi gió mùa Đông Bắc lệch đông — mang về bầu trời trong xanh và những buổi sớm se mát. Tháng 1 là lúc dễ chịu nhất: nhiệt độ thấp nhất trung bình chỉ quanh 22,6°C, đủ để người chạy xe sớm qua bến Ninh Kiều phải khoác thêm áo mỏng. Sang tháng 4, nắng lên đỉnh điểm, nhiệt độ cao nhất trung bình chạm 33,9°C, trời oi hầm cho tới khi những cơn mưa chuyển mùa đầu tiên trút xuống. Suốt mùa mưa, kịch bản quen thuộc là giông nhiệt buổi chiều: mây đen kéo từ phía sông Hậu, mưa xối xả chừng một tiếng kèm sấm sét rồi tạnh hẳn, đêm lại ráo trời.
Tháng 10 — mưa già gặp con nước lớn
Tháng 10 là tháng ẩm ướt nhất năm với khoảng 392 mm mưa rải trên 29 ngày — gần như ngày nào cũng đổ hạt. Đây cũng là lúc lũ thượng nguồn Mekong đổ về gặp triều cường các đợt rằm và cuối tháng âm lịch, đẩy mực nước sông Hậu dâng cao. Những tuyến đường thấp quanh Ninh Kiều, khu Cái Khế có thể ngập 20–40 cm vào giờ nước lên, xe cộ phải dò đường. Bù lại, mùa nước nổi mang phù sa bồi ruộng vườn, cá tôm theo con nước, và các dải đất giữa sông như cồn Sơn, cù lao Tân Lộc vào quãng trù phú nhất.
Thời tiết của miệt vườn và chợ nổi
Với nhà vườn Phong Điền, mùa khô là mùa xử lý cho cây ra hoa: dâu Hạ Châu, vú sữa, sầu riêng đều cần giai đoạn nắng ráo đầu năm, còn mưa dầm tháng 9–10 lại là nỗi lo rụng bông, nứt trái. Ruộng lúa quanh Thới Lai, Cờ Đỏ cũng canh theo con nước — sạ vụ đông xuân khi lũ rút, gặt chạy trước khi mưa già. Với du khách, buổi sáng mùa khô là khung giờ vàng: chợ nổi Cái Răng họp rôm rả nhất từ 5 đến 8 giờ sáng, và từ tháng 12 đến tháng 3 khung giờ ấy hầu như không dính mưa.
Đi Cần Thơ mùa nào, chuẩn bị gì
- Tháng 12–3: thời điểm đẹp nhất trong năm; chỉ cần quần áo nhẹ, kem chống nắng và nón rộng vành, thêm áo khoác mỏng cho chuyến đò sớm.
- Tháng 4–5: nóng nhất năm, nên đi vườn, đi chợ nổi thật sớm rồi tránh nắng giữa trưa, nhớ uống đủ nước.
- Tháng 6–11: luôn thủ áo mưa gọn trong cốp xe; khi mây đen kéo tới, đừng lênh đênh trên ghe giữa sông vì giông thường kèm sét và gió giật.
- Tháng 9–11: xem lịch triều trước khi ra đường chiều tối quanh trung tâm; nếu ngại lội nước, chọn chỗ ở nền cao, tránh các tuyến đường trũng.