Khí hậu Cà Mau
Nằm ở chóp cùng cực Nam của dải đất hình chữ S, Cà Mau mang khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo điển hình: nóng ẩm quanh năm và gần như không biết đến cái lạnh. Tháng 1 "mát" nhất nhưng nhiệt độ thấp nhất trung bình vẫn ở mức 22,9°C; tháng 4 nóng nhất cũng chỉ lên trung bình 33,7°C. Thứ thật sự chi phối đời sống nơi đây không phải nhiệt độ, mà là mưa, gió và con nước.
Ba mặt giáp biển, hai chế độ con nước
Cà Mau là tỉnh duy nhất cả nước có ba mặt giáp biển: phía đông là Biển Đông, phía tây là vịnh Thái Lan. Hai bờ lại theo hai nhịp thủy triều khác nhau — bán nhật triều bên biển Đông, nhật triều bên biển Tây. Chính con nước lớn ròng ấy nuôi rừng đước Mũi Cà Mau và những vuông tôm dưới tán rừng, nhưng cũng đẩy triều cường tràn vào các tuyến đường thấp của thành phố Cà Mau và gây sạt lở dữ dội quanh cửa Gành Hào, cửa Bồ Đề. Nhờ hơi biển bao quanh, độ ẩm ở đây luôn cao, trời oi nhưng hiếm khi nóng gắt như miền Đông.
Mùa mưa gần chín tháng
Mưa ở Cà Mau đến sớm và ở lại lâu: mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 12, tổng lượng cả năm khoảng 2.604 mm — thuộc nhóm cao nhất Nam Bộ. Đỉnh điểm là tháng 9 với trung bình 417 mm và tới 29 ngày có mưa, nghĩa là gần như ngày nào trời cũng đổ nước, thường là cơn dông ập xuống buổi chiều rồi tạnh nhanh. Đây cũng là mùa gió Tây Nam thổi mạnh trên vịnh Thái Lan, biển động khiến đội tàu cá Sông Đốc, Khánh Hội nhiều phen phải nằm bờ; dông lốc và sóng lớn là mối lo chính của người đi biển. Bão đổ bộ thẳng vào Cà Mau rất hiếm, song trận bão Linda năm 1997 vẫn được nhắc như lời cảnh tỉnh rằng vùng biển cực Nam không hề miễn nhiễm.
Mùa khô: gió chướng, hạn mặn và mùa ăn ong
Từ tháng 1 đến hết tháng 3, gió chướng hong khô trời đất, nắng vàng đều và hầu như không mưa. Đây là quãng đẹp nhất để du lịch nhưng lại là mùa lo của nhà nông: nước mặn theo sông Ông Đốc và hệ thống kênh xáng lấn sâu vào vùng ngọt hóa Trần Văn Thời, kênh rạch cạn trơ đáy, đất lún, còn rừng tràm U Minh Hạ bước vào cao điểm cảnh báo cháy. Bù lại, mùa hạn cũng là mùa gác kèo ong lấy mật rừng tràm và mùa phơi khô cá bổi nức tiếng xứ U Minh.
Kinh nghiệm theo mùa
- Tháng 1–3: thời điểm lý tưởng để về Đất Mũi, xuyên rừng U Minh Hạ hay ra Hòn Đá Bạc; nắng ổn định, biển Tây êm.
- Tháng 9–10: mưa dày nhất năm, nên mang áo mưa gọn nhẹ; đi vỏ lãi nhớ mặc áo phao và tránh giờ dông buổi chiều.
- Khoảng tháng 10–12: để ý lịch con nước nếu di chuyển trong nội ô thành phố Cà Mau, vì triều cường dễ gây ngập các tuyến đường thấp.
- Quanh năm: quần áo nhẹ, thoáng, chống nắng kỹ; thuốc chống muỗi là vật bất ly thân khi len lỏi trong rừng ngập mặn.