Khí hậu Hậu Giang
Nằm gọn trong vùng trũng phía tây sông Hậu, không giáp biển, Hậu Giang có kiểu thời tiết “hiền” bậc nhất miền Tây: quanh năm chỉ hai mùa mưa nắng, không có mùa rét, gần như chưa bao giờ hứng bão đổ bộ trực tiếp. Nắng mưa nơi đây gắn chặt với con nước — từ kênh xáng Xà No qua Vị Thanh, ngã bảy sông Phụng Hiệp tới vùng đất ngập nước Lung Ngọc Hoàng.
Hai mùa mưa nắng theo con nước
Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 11 theo gió mùa Tây Nam, gom gần trọn tổng lượng mưa khoảng 2.450 mm mỗi năm. Tháng 7 ẩm ướt nhất với chừng 399 mm, mưa rải gần đủ 30 ngày trong tháng — chủ yếu là giông nhiệt nổ ra từ giữa trưa đến chập tối, ào ạt một hai tiếng rồi tạnh, sáng hôm sau trời lại trong. Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3 trời ráo hẳn, gió chướng se nhẹ, sáng sớm mặt kênh ở Ngã Bảy thường giăng một lớp sương mỏng; tháng 1 dịu nhất trong năm, ban đêm chỉ xuống quanh 22°C.
Đỉnh nắng tháng Ba và bài toán hạn mặn
Tháng 3 nắng gắt nhất, nhiệt độ cao nhất trung bình lên 34,4°C, cộng độ ẩm cao khiến buổi trưa oi hầm hập và chỉ số UV rất mạnh. Đây cũng là lúc căng thẳng nhất của đồng ruộng: nước mặn từ biển Tây theo sông Cái Lớn, kênh Nước Trong lấn vào Long Mỹ và ven Vị Thanh, các cống ngăn mặn phải đóng mở theo từng con nước để giữ lúa Đông Xuân và vườn cây ăn trái. Riêng rẫy khóm Cầu Đúc trên đất phèn ven Vị Thanh lại chịu hạn giỏi, càng nắng trái càng ngọt — một kiểu thích nghi rất đặc trưng của xứ này.
Mùa nước nổi, giông chiều và sạt lở bờ kênh
Từ tháng 9 đến tháng 11, nước lũ thượng nguồn Mekong đổ về gặp triều cường sông Hậu khiến vùng trũng Phụng Hiệp, Vị Thủy, Long Mỹ ngập nông từng đợt; đường quê có đoạn lé đé nước, bù lại là mùa cá đồng, bông điên điển và ghe xuồng tấp nập. Mối nguy đáng ngại nhất mùa mưa không phải bão mà là giông sét và lốc xoáy quét qua đồng trống — cả tỉnh không có ngọn núi nào che chắn — cùng nạn sạt lở bờ kênh sau những đợt mưa dầm, nhất là dọc kênh xáng Xà No và kênh Cái Côn. Cuối mùa mưa, hoàn lưu bão ngoài Biển Đông thỉnh thoảng vẫn gây mưa lớn kéo dài vài ngày liền.
Đi Hậu Giang mùa nào, chuẩn bị gì
Đẹp nhất là quãng tháng 12 đến tháng 2: trời ráo, nắng dịu, hợp để đi chợ nổi Ngã Bảy lúc sáng sớm, len ghe vào Lung Ngọc Hoàng xem chim về tổ hay ghé vườn bưởi Năm Roi Phú Hữu ở Châu Thành. Đi ghe sớm nhớ mang áo khoác mỏng vì gió sông trước bình minh khá lạnh. Tháng 3–4 cần nón rộng vành, kem chống nắng và uống nước liên tục. Mùa mưa cứ xếp lịch tham quan vào buổi sáng, thủ sẵn áo mưa gọn trong túi; thấy mây đen dựng lên phía tây nam thì tìm chỗ trú sớm, tuyệt đối tránh đứng dưới cây cao giữa đồng vì sét ở đây rất dữ.