An toàn khi tắm suối, thác nước: Vì sao nước có thể dâng bất ngờ dù trời không mưa nơi bạn đứng

Cứ đến mùa hè hay những ngày mưa dầm, suối mát và thác nước luôn là điểm đến hấp dẫn để giải nhiệt, chụp ảnh, cắm trại. Nhưng ít ai để ý rằng đây cũng là nơi xảy ra không ít vụ đuối nước thương tâm mỗi năm, phần lớn đến từ một hiện tượng rất khó lường: nước dâng đột ngột dù trời tại chỗ đang nắng ráo.

Vì sao nước suối, thác có thể dâng nhanh dù trời đang nắng đẹp

Nhiều suối, thác ở Việt Nam bắt nguồn từ vùng núi cao, nơi địa hình dốc và lòng suối hẹp. Khi một trận mưa lớn xảy ra ở thượng nguồn - có thể cách nơi bạn đứng vài km đến vài chục km - lượng nước khổng lồ sẽ đổ dồn theo các khe núi, gom lại thành dòng chảy xiết chỉ trong vài chục phút. Vì bạn đứng ở hạ nguồn, dưới chân thác hay giữa lòng suối, bầu trời phía trên đầu vẫn có thể xanh trong, nắng đẹp, không hề có dấu hiệu gì báo trước cơn mưa đang trút xuống ở nơi khác.

Đây chính là lý do khiến nhiều người chủ quan: họ chỉ nhìn trời tại chỗ mình đứng mà không biết rằng "kẻ thù" thực sự đang hình thành ở một nơi xa, ngoài tầm mắt. Địa hình càng dốc, lòng suối càng hẹp, tốc độ nước dâng càng nhanh và mạnh, đủ sức cuốn phăng người lớn, cuốn trôi cả xe cộ, đồ đạc để trên bờ suối.

Một điểm đáng lưu ý khác là thời gian từ lúc mưa bắt đầu ở thượng nguồn đến lúc nước tràn xuống hạ nguồn có thể chỉ vài chục phút, ngắn hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường của phần đông người đi tắm suối. Với những con suối bắt nguồn từ dãy núi cao và dốc đứng, dòng nước gần như không có thời gian "báo trước" bằng mưa tại chỗ, bởi vậy việc chỉ nhìn bầu trời phía trên đầu để đánh giá mức độ an toàn là hoàn toàn không đủ.

Dấu hiệu cảnh báo trước khi nước lũ về

Dù nước lũ đến bất ngờ, vẫn có một số dấu hiệu giúp bạn nhận biết sớm để kịp rời đi:

• Nước từ trong dần chuyển sang đục, có màu nâu đỏ hoặc vàng phù sa
• Có tiếng ầm ầm phát ra từ phía thượng nguồn, âm lượng lớn dần theo thời gian, nghe như tiếng gió mạnh hoặc đoàn tàu đang chạy tới
• Rác, lá cây, cành khô, bọt nước trôi về nhiều và dồn dập hơn bình thường
• Mực nước quanh các tảng đá, mép suối dâng lên rõ rệt chỉ trong vài phút, dù chỉ vài centimet cũng là tín hiệu cần cảnh giác
• Nhìn về phía núi, thượng nguồn có mây đen kéo đến dù chỗ bạn đứng vẫn nắng

Chỉ cần một trong các dấu hiệu trên xuất hiện, đừng chần chừ tìm hiểu thêm - hãy rời khỏi lòng suối, khe đá ngay lập tức.

Những sai lầm phổ biến khiến tai nạn xảy ra

Phần lớn các vụ việc đáng tiếc đều bắt nguồn từ một vài thói quen chủ quan:

• Nghĩ rằng trời nắng thì nước sẽ an toàn suốt cả buổi, không kiểm tra thời tiết khu vực thượng nguồn trước khi đi
• Đi sâu vào các khe đá, hẻm núi hẹp - nơi nước dồn về nhanh nhất và khó tìm đường thoát khi có sự cố
• Để trẻ em tự do nô đùa dưới suối, thác mà không có người lớn giám sát sát sao
• Cắm trại, dựng lều ngủ qua đêm ngay sát mép suối, nhất là vào những ngày có dự báo mưa
• Cố nán lại chụp ảnh, quay video thêm vài phút khi đã thấy nước có dấu hiệu đục hoặc chảy xiết hơn

Chuẩn bị trước khi đi tắm suối, thác để an toàn hơn

Trước khi lên đường, hãy dành vài phút xem dự báo thời tiết không chỉ cho điểm đến mà cho cả khu vực thượng nguồn - nơi bắt nguồn của con suối, ngọn thác đó. Nhiều điểm du lịch suối thác nổi tiếng nằm ở các tỉnh miền núi, nơi mưa dông buổi chiều rất phổ biến vào mùa hè, chẳng hạn khu vực Lâm Đồng với nhiều thác nước quanh Đà Lạt. Nếu dự báo có mưa rào, dông trong ngày, tốt nhất nên đổi lịch hoặc chọn di chuyển vào buổi sáng sớm, tránh khung giờ chiều tối - thời điểm dông mưa dễ hình thành nhất.

Một vài nguyên tắc khác cũng nên ghi nhớ: không đi tắm suối, thác một mình, luôn có người trông chừng trên bờ; ưu tiên đi theo đoàn có hướng dẫn viên hoặc người địa phương thông thuộc địa hình; tránh tuyệt đối việc tắm suối, thác vào mùa mưa bão hoặc những ngày sau bão khi đất đá thượng nguồn còn no nước, dễ sạt và dễ gây lũ hơn bình thường.

Nếu có kế hoạch đi nhiều ngày, đừng chỉ xem thời tiết của ngày khởi hành mà nên theo dõi cả vài ngày trước đó. Mưa lớn kéo dài liên tục ở vùng núi khiến đất đã ngậm no nước, chỉ cần thêm một trận mưa vừa cũng đủ gây nước dâng nhanh hơn bình thường rất nhiều so với khi đất còn khô. Với gia đình có trẻ nhỏ, nên chọn những điểm suối, thác có mực nước nông, dòng chảy hiền hòa, có biển cảnh báo hoặc nhân viên quản lý túc trực, thay vì tìm đến những vị trí hoang sơ, hẻo lánh mà không ai kiểm soát.

Kỹ năng cần biết nếu chẳng may bị nước cuốn

Nếu không may rơi vào dòng nước chảy xiết, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Hãy để cơ thể nổi theo tư thế nằm ngửa, chân hướng xuôi theo dòng chảy và hơi co lên phía trước để làm đệm, tránh việc đầu hoặc lưng va trực tiếp vào đá ngầm. Thay vì cố bơi ngược dòng - việc gần như không thể trong dòng chảy xiết - hãy bơi chéo dần về phía bờ, nương theo hướng nước để tiết kiệm sức.

Khi thấy có vật nổi lớn như thân cây, mảng gỗ, hãy cố gắng bám vào để giữ người nổi trên mặt nước, nhưng tránh bám vào những cành cây nhỏ, mục dễ gãy. Nếu đi cùng nhóm, người trên bờ nên nhanh chóng tìm gậy dài, dây hoặc bất cứ vật gì có thể ném ra để kéo người bị nạn vào bờ, thay vì nhảy xuống cứu trực tiếp nếu không được huấn luyện bơi cứu hộ - vì rất nhiều trường hợp người cứu cũng bị cuốn theo nạn nhân.

Suối, thác đẹp là món quà của thiên nhiên, nhưng cũng ẩn chứa những rủi ro mà mắt thường khó lường trước. Chỉ cần chủ động xem thời tiết trước chuyến đi và luôn cảnh giác với những dấu hiệu bất thường, bạn hoàn toàn có thể tận hưởng một ngày giải nhiệt an toàn bên dòng nước mát. Xem thêm dự báo thời tiết chi tiết theo từng khu vực tại thoitietngaymai.app để lên kế hoạch cho chuyến đi của mình.