Khí hậu Đắk Nông
Nằm trọn trên cao nguyên M'Nông ở độ cao trung bình 600–800 m, Đắk Nông là "hiên nhà" phía nam của Tây Nguyên: khí hậu quanh năm ôn hòa hơn hẳn vùng thấp Đông Nam Bộ kề bên, nhưng lượng mưa lại thuộc nhóm cao nhất khu vực, khoảng 2.146 mm mỗi năm. Địa hình đồi bát úp xen thung lũng cùng hai hệ sông lớn — Krông Nô, Sêrêpốk chảy về phía bắc và thượng nguồn Đồng Nai men theo ranh giới phía nam — khiến thời tiết nơi đây gắn chặt với chuyện nước: mùa mưa thác đổ ầm ào, mùa khô cả tỉnh lo tưới cà phê.
Mùa mưa – khi thác nước thức giấc
Từ tháng 5 đến tháng 11, gió mùa Tây Nam đẩy hơi ẩm lên cao nguyên, mang mưa đều đặn. Tháng 7 là đỉnh điểm: khoảng 394 mm, hầu như ngày nào cũng mưa; kịch bản quen thuộc là sáng hửng nắng, quá trưa mây đùn lên rồi trút ào một hai tiếng vào chiều tối. Đây cũng là lúc cụm thác Đray Sáp – Gia Long – Trinh Nữ trên sông Sêrêpốk cuồn cuộn bọt trắng, hồ Tà Đùng ở Đắk Glong dâng nước ôm quanh gần 40 hòn đảo lớn nhỏ. Mặt trái của mưa dài ngày là đất đỏ bazan ngậm no nước, dễ sạt taluy trên quốc lộ 28 đoạn đèo dốc sang Lâm Đồng, còn suối nhỏ vùng Tuy Đức, Đắk Glong có thể lên nhanh sau mưa đầu nguồn — đi rừng, lội suối mùa này phải canh con nước.
Mùa khô, sương sớm và hoa cà phê
Từ tháng 12 đến tháng 4, trời chuyển khô hẳn: ngày nắng vàng, độ ẩm giảm, đêm se lạnh. Tháng 1 lạnh nhất năm, nhiệt độ đêm trung bình chỉ 16,6°C, sáng sớm Gia Nghĩa và các xã vùng cao thường chìm trong sương mù tới tận 8–9 giờ. Cuối mùa khô, tháng 3 là tháng nóng nhất với nhiệt độ ban ngày trung bình 32,7°C — vẫn dịu hơn nhiều so với đồng bằng, nhưng là giai đoạn căng nguồn nước tưới cho những đồi cà phê bạt ngàn, vườn hồ tiêu Đắk Song và rẫy mắc ca Tuy Đức. Bù lại, tháng 2–3 hoa cà phê nở trắng đồi, còn tháng 11–12 vào vụ thu hái rộn ràng khắp các bon làng.
Giao mùa: dè chừng dông lốc và mưa đá
Tháng 4 và cuối tháng 11 là hai quãng chuyển mùa, dông nhiệt phát triển mạnh về chiều, thi thoảng kèm mưa đá và gió giật làm gãy cành cà phê, tốc mái nhà rẫy. Với nhà vườn trồng bơ, sầu riêng, những trận dông đầu vụ này đáng ngại hơn cả mưa dầm giữa mùa, nên nhà nông thường né phun tưới vào những chiều được báo có dông.
Đi Đắk Nông mùa nào, mang theo gì
Tháng 12–3 hợp nhất để cắm trại ven hồ Tà Đùng, chui hang động núi lửa Chư Bluk ở Krông Nô hay chạy xe xuyên vùng công viên địa chất: đường khô, trời trong, chỉ cần áo khoác nhẹ cho đêm lạnh và kem chống nắng cho ban ngày hanh. Muốn ngắm thác hùng vĩ nhất thì đi tháng 8–10, nhớ mang áo mưa gọn, giày bám tốt và tránh tắm suối ngay sau mưa lớn. Chạy xe máy mùa mưa nên xuất phát sớm, kết thúc hành trình trước 15 giờ để né cơn mưa chiều gần như đúng hẹn mỗi ngày.