Khí hậu Khánh Hoà
Nằm ở duyên hải Nam Trung Bộ, lưng tựa sườn đông Trường Sơn, mặt hướng ra chuỗi vịnh kín Vân Phong – Nha Trang – Cam Ranh, Khánh Hoà có kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa mang đậm tính hải dương: nắng nhiều, mưa ít, nhiệt độ điều hòa quanh năm. Cả năm tỉnh chỉ nhận khoảng 1.480 mm mưa — thấp hơn hẳn các tỉnh phía ngoài đèo Cả — và gần như dồn hết vào bốn tháng cuối năm.
Chín tháng nắng ráo, biển êm
Từ tháng 1 đến tháng 8, dải bờ biển từ Đại Lãnh, Dốc Lết qua Nha Trang vào tới Bãi Dài gần như chỉ có nắng. Tháng 1 “lạnh” nhất nhưng đêm cũng chỉ xuống quanh 21,5°C; tháng 6 nóng đỉnh điểm với mức cao trung bình khoảng 33,3°C, song gió nồm thổi đều mỗi chiều nên hiếm khi oi bức kéo dài. Đây là mùa vàng của tour bốn đảo, lặn ngắm san hô Hòn Mun, cắm trại Bình Ba, Bình Hưng; cũng là chính vụ của đồng muối Hòn Khói ngoài Ninh Hòa và những bè tôm hùm lồng trong vịnh Cam Ranh.
Mùa mưa ngắn nhưng dồn dập
Mưa dồn gần hết vào tháng 9 đến tháng 12, khi gió mùa Đông Bắc gặp nhiễu động trên Biển Đông. Tháng 11 là đỉnh điểm với khoảng 393 mm rải trên tới 22 ngày mưa: sông Cái Nha Trang, sông Dinh Ninh Hòa lên nhanh sau mưa lớn đầu nguồn, vùng trũng Diên Khánh và ven đô Nha Trang dễ ngập cục bộ. Khánh Hoà ít hứng bão trực tiếp hơn các tỉnh phía bắc, nhưng không miễn nhiễm — cơn bão Damrey đổ bộ đầu tháng 11/2017 là lời nhắc rằng cuối thu vẫn phải theo sát tin áp thấp, nhất là với tàu thuyền và bè nuôi thủy sản. Vùng Tu Bông – Vạn Giã dưới chân đèo Cả mùa này còn hứng những luồng gió hút qua khe núi mạnh tới mức đi vào ca dao: “mưa Đồng Cọ, gió Tu Bông”.
Mỗi vùng một kiểu trời
Ít nơi nào khí hậu phân hóa theo địa hình rõ như Khánh Hoà. Đỉnh Hòn Bà cao hơn 1.500 m mát lạnh, sương giăng gần quanh năm như một Đà Lạt thu nhỏ cách biển chỉ vài chục cây số; cao nguyên Khánh Sơn dịu mát là thủ phủ sầu riêng chín muộn, còn cung đèo Khánh Lê nối lên Lâm Đồng hay mù sương buổi chiều, lái xe cần dè chừng. Phía nam, bán đảo Cam Ranh và vùng Cam Lâm khô hạn, cát trắng, nắng gắt — chính cái nắng ấy làm nên vị ngọt đậm của xoài Cam Lâm và những bãi tắm vắng mưa gần quanh năm.
Kinh nghiệm theo mùa
Muốn biển xanh nắng đẹp, hãy đi từ tháng 2 đến tháng 8; riêng tháng 3–5 biển lặng và nước trong nhất, hợp lặn Hòn Mun hay chèo sup ở Ninh Vân, Điệp Sơn. Tháng 9–12 giá phòng mềm hơn nhưng nên né ngày biển động khi ra đảo và luôn thủ sẵn áo mưa mỏng. Quanh năm chỉ cần đồ nhẹ, kem chống nắng, mũ rộng vành; ai lên Hòn Bà, Khánh Sơn nhớ thêm áo khoác vì đêm núi se lạnh. Nhà nông Diên Khánh, Ninh Hòa thường canh dứt mưa cuối tháng 12 mới xuống giống vụ đông xuân để né lũ muộn trên sông Cái.