Khí hậu Phú Yên
Kẹp giữa đèo Cù Mông phía bắc và đèo Cả phía nam, Phú Yên mang khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển Nam Trung Bộ: nắng gần quanh năm, không có mùa đông lạnh, còn mưa dồn cả về mấy tháng cuối năm. Tổng lượng mưa mỗi năm khoảng 2.154 mm nhưng lịch mưa lệch hẳn: từ tháng 9 đến tháng 1 trời sũng nước, còn từ tháng 2 đến tháng 8, bầu trời trên Gành Đá Đĩa, hải đăng Mũi Điện hay đồng lúa Tuy Hòa xanh ngắt hầu như không gợn mây.
Mùa nắng — biển êm từ Xuân Đài đến Vũng Rô
Từ sau Tết, gió chuyển dần sang Đông và Đông Nam, biển lặng hẳn. Đây là lúc vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan, Hòn Yến hay Bãi Môn dưới chân Mũi Điện đẹp nhất: nước trong vắt, thuyền ra Nhất Tự Sơn, Gành Đá Đĩa chạy êm ru. Cao điểm nắng nóng rơi vào tháng 6, khi nhiệt độ cao nhất trung bình ở đồng bằng Tuy Hòa chạm 34,6°C; gặp đợt gió Tây khô nóng thổi dọc thung lũng sông Ba, buổi trưa hầm hập như đổ lửa. Nắng to lại là “lộc trời” của nghề biển: ngư dân Đông Tác, Phú Câu mở chuyến câu cá ngừ đại dương dài ngày, bè tôm hùm Sông Cầu vào vụ chính, đồng muối Tuyết Diêm trắng ruộng.
Mùa mưa bão — khi sông Ba đổi tính
Từ tháng 9, gió mùa Đông Bắc gặp dải hội tụ nhiệt đới cùng bão, áp thấp ngoài khơi, mưa lớn trút xuống sườn đông Trường Sơn. Tháng 11 là đỉnh mùa mưa với trung bình 477 mm và khoảng 27 ngày có mưa — gần như không ngày nào khô hẳn. Sông Ba (hạ lưu gọi là Đà Rằng) cùng Kỳ Lộ, Bàn Thạch lên rất nhanh; khi thủy điện thượng nguồn xả lũ, vùng trũng Tuy An, Đông Hòa và ven cầu Đà Rằng dễ ngập sâu. Ven biển, triều cường kết hợp sóng lớn từng gây xói lở nặng ở khu Xóm Rớ gần cửa sông. Đèo Cả, đèo Cù Mông mùa này hay mưa mù, đường trơn, nên chạy xe chậm.
Không có mùa đông, chỉ có mùa gió
Phú Yên hầu như không biết rét là gì: tháng 2 “lạnh” nhất năm, ban đêm chỉ quanh 21,4°C, sáng sớm se se vừa đủ khoác áo mỏng. Muốn mát lành, người Tuy Hòa lên cao nguyên Vân Hòa cao chừng 400 m — xứ dứa, mít và đồi cỏ đẫm sương, quanh năm dịu hơn đồng bằng vài độ. Nền nhiệt ấm quanh năm cũng giúp đồng lúa hai vụ hạ lưu sông Ba — vựa lúa lớn nhất miền Trung — xanh gần như không nghỉ.
Kinh nghiệm theo mùa
Đi biển, chọn tháng 3–8: trời trong, biển êm, chỉ cần kem chống nắng, mũ rộng vành, nhiều nước uống; muốn đón bình minh Mũi Điện nên xuất phát từ 4 giờ sáng. Tháng 9–12 giá phòng mềm hơn nhưng phải canh tin bão lũ, tránh cắm trại ven sông suối và không cố vượt cầu tràn khi nước dâng. Tháng 1–2 trời dịu, mưa thưa dần — mùa rêu xanh phủ kè Xóm Rớ, đẹp nhất sáng sớm khi triều rút; đá trơn, nhớ mang giày bám tốt.