Khí hậu Điện Biên
Nằm ở cực Tây đất nước, nơi ngã ba biên giới A Pa Chải giáp cả Lào và Trung Quốc, Điện Biên mang khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi: mùa mưa nóng ẩm từ tháng 4 đến tháng 9, mùa khô hanh từ tháng 10 đến tháng 3. Địa hình quyết định gần như mọi thứ — lòng chảo Mường Thanh nằm ở độ cao gần 500 m, bốn bề núi bọc, có kiểu thời tiết khác hẳn các vùng cao trên 1.000 m như cao nguyên đá Tủa Chùa hay đỉnh đèo Pha Đin.
Lòng chảo Mường Thanh — nơi thời tiết có nhịp riêng
Cánh đồng Mường Thanh, vựa lúa lớn nhất Tây Bắc trong câu "nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc", đón khoảng 1.612 mm mưa mỗi năm. Nhờ đại thủy nông Nậm Rốm dẫn nước tưới quanh năm, lòng chảo cấy được hai vụ, làm nên thương hiệu gạo Điện Biên dẻo thơm nức tiếng. Địa hình khép kín khiến ban ngày nắng hun nóng nhanh, đêm nhiệt thoát cũng nhanh, nên chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm thuộc loại lớn nhất miền Bắc.
Gió Tây khô nóng tháng 4, cao điểm mưa tháng 8
Khác với đồng bằng, tháng nóng nhất của Điện Biên không rơi vào giữa hè mà là tháng 4, khi gió Tây khô nóng (quen gọi là gió Lào) vượt dãy núi biên giới tràn xuống lòng chảo, đẩy nhiệt độ cao nhất trung bình lên 32,1°C, trời hanh rát và rừng dễ cháy. Sang tháng 6 mưa dông dày dần, đạt đỉnh vào tháng 8 với khoảng 401 mm trải trên 26 ngày mưa — gần như ngày nào cũng mưa. Đây là lúc dễ xảy ra lũ quét, sạt lở trên quốc lộ 6 qua đèo Pha Đin, quốc lộ 12 men sông Nậm Na về Mường Lay — thị xã ven sông Đà từng nhiều lần hứng lũ lớn; sông Nậm Rốm cũng dâng nhanh sau mưa to, dễ ngập cục bộ vùng trũng lòng chảo.
Mùa khô: sương mù đáy chảo, sương muối vùng cao
Từ tháng 10 trời chuyển hanh, ngày nắng vàng dịu, rất hợp để leo đồi A1 hay thăm hầm Đờ Cát. Tháng 1 lạnh nhất, nhiệt độ thấp nhất trung bình trong lòng chảo khoảng 12,3°C; sáng sớm sương mù đặc quánh phủ kín cánh đồng Mường Thanh, có hôm đến giữa buổi mới tan. Lên các xã vùng cao Tủa Chùa, Sín Chải hay khu vực đèo Pha Đin, đêm rét buốt hơn hẳn; những đợt rét đậm có thể kèm sương muối trắng ruộng, gây hại rau màu, cà phê và vườn cây ăn quả, khiến bà con phải dậy sớm tưới rửa lá cứu cây.
Đi Điện Biên tháng nào, mang gì
Giữa tháng 3, hoa ban nở trắng các sườn núi quanh thành phố đúng dịp Lễ hội Hoa Ban — quãng thời tiết đẹp và dễ chịu nhất năm. Tháng 9, lúa chín vàng rực cánh đồng Mường Thanh, trời đã bớt mưa. Mùa khô tháng 11–2 hợp với hành trình săn mây A Pa Chải, uống chè cây cổ thụ Tủa Chùa, nhưng nhớ mang áo ấm, khăn và kem dưỡng vì trời hanh nẻ da. Nếu đi mùa mưa, nhất là tháng 6–8, hãy xem dự báo trước khi vượt đèo và tránh chạy đêm qua các cung đường hay sạt lở; còn dịp nắng nóng tháng 4–5, nên thăm di tích vào sáng sớm và mang đủ nước uống.