Khí hậu Yên Bái
Yên Bái nằm ở cửa ngõ Tây Bắc, nơi sông Hồng (đoạn này quen gọi là sông Thao) và sông Chảy cùng chảy qua; địa hình nâng dần từ vùng đồi thấp quanh hồ Thác Bà lên những dãy núi trên 2.000 m ở Trạm Tấu, Mù Cang Chải. Bậc thang địa hình ấy khiến khí hậu nhiệt đới gió mùa phân hóa rõ rệt: cùng một buổi sáng, thành phố Yên Bái có thể oi nồng trong khi đèo Khau Phạ còn chìm trong mây lạnh.
Nắng thung lũng, mát non cao
Tháng 6 là đỉnh điểm mùa nóng, nhiệt độ cao nhất trung bình ở vùng thấp khoảng 32,5°C; lòng chảo Mường Lò (Nghĩa Lộ) kín gió nên trưa hè càng hầm hập, thi thoảng còn hứng gió khô nóng từ dãy núi phía tây tràn sang. Ngược lại, các bản trên 1.000 m như Suối Giàng — xứ sở chè Shan tuyết cổ thụ — hay khu ruộng bậc thang La Pán Tẩn quanh năm dịu mát, đêm hè vẫn cần áo khoác mỏng. Tháng 12 lạnh nhất, nhiệt độ thấp nhất trung bình vùng thấp quanh 13,5°C, còn vùng núi Trạm Tấu, Mù Cang Chải nhiều đêm lạnh sâu hơn hẳn, có sương muối, hãn hữu băng giá trên đỉnh Tà Chì Nhù.
Mùa mưa dài và nỗi lo lũ quét
Yên Bái mưa vào loại nhiều của miền Bắc: cả năm khoảng 2.580 mm, mùa mưa kéo dài từ tháng 3 đến tháng 10. Tháng 8 là đỉnh mưa với chừng 463 mm và tới 26 ngày có mưa — gần như ngày nào trời cũng ướt. Đây cũng là lúc nguy cơ lũ quét, sạt lở đất lên cao nhất trên các sườn dốc Văn Chấn, Mù Cang Chải; quốc lộ 32 qua đèo Khau Phạ có lúc bị đất đá tràn mặt đường, còn nước sông Thao dâng nhanh có thể gây ngập vùng trũng ven thành phố. Bù lại, mưa đầu hè tháng 5–6 đưa nước về ruộng bậc thang, tạo nên "mùa nước đổ" loang loáng trời mây mà giới nhiếp ảnh săn đón mỗi năm.
Mùa đông của sương, mây và hoa tớ dày
Từ tháng 11, gió mùa Đông Bắc tràn về từng đợt: vùng thấp se lạnh kèm mưa phùn lất phất, vùng cao rét đậm rét hại. Sương mù dày trên đèo Khau Phạ và đường lên Trạm Tấu nhiều hôm khiến xe phải bật đèn giữa ban ngày. Bù lại, cuối đông đầu xuân hoa tớ dày nhuộm hồng các bản người Mông ở Mù Cang Chải, còn biển mây trên Tà Chì Nhù đẹp nhất vào những ngày hanh lạnh.
Đi Yên Bái mùa nào, mang gì
Giữa tháng 9 đến đầu tháng 10 là thời điểm vàng: lúa chín rực La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình, trùng dịp hội dù lượn "Bay trên mùa vàng" ở Khau Phạ. Tháng 5–6 hợp với người mê mùa nước đổ, tiện ghé Tú Lệ thưởng thức xôi nếp, cốm non. Giữa mùa mưa (tháng 6–8) tránh lên vùng cao khi mưa lớn kéo dài, luôn theo dõi cảnh báo lũ quét, sạt lở. Mùa đông lên Trạm Tấu, Mù Cang Chải cần đủ áo ấm, găng tay, khăn choàng; ngâm suối khoáng nóng Trạm Tấu là trải nghiệm hợp mùa nhất. Riêng hồ Thác Bà quanh năm êm ả, thu đông nước trong xanh, chèo thuyền thăm hang động thoải mái hơn hẳn mùa mưa.