Khí hậu Bắc Giang
Nằm trên vùng chuyển tiếp từ đồng bằng sông Hồng lên cánh cung núi Đông Bắc, Bắc Giang mang kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng của miền trung du: hè nóng ẩm mưa nhiều, đông lạnh khô xen những đợt mưa phùn. Ba dòng sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam chảy qua địa bàn vừa điều hòa tiểu khí hậu miệt đồng bằng Việt Yên, Hiệp Hòa, vừa là nơi hứng nước lũ mỗi khi mưa lớn dồn về từ vùng núi Sơn Động, Lục Ngạn. Địa hình thấp dần từ đông bắc xuống tây nam nên thời tiết cũng phân hóa rõ: dải núi giáp dãy Yên Tử lạnh và ẩm hơn hẳn vùng đồi thấp ven sông Cầu.
Mùa hè — mùa vải chín và những cơn dông
Từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa mưa, gom phần lớn trong tổng lượng mưa khoảng 2.154 mm mỗi năm. Tháng 6 nóng nhất, nhiệt độ cao nhất trung bình 33,4°C, cũng là lúc vải thiều Lục Ngạn chín đỏ các sườn đồi quanh hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần — người trồng vải vừa tất bật thu hái vừa canh những cơn dông chiều bất chợt có thể làm rụng quả. Tháng 8 mưa dữ dội nhất với khoảng 416 mm rải trên chừng 27 ngày mưa; nước thượng nguồn dồn về khiến sông Lục Nam, sông Thương dễ lên nhanh, vùng trũng ven sông hay ngập úng, còn vùng núi cao Sơn Động phải đề phòng lũ quét, sạt lở đất.
Mùa đông trên sườn Tây Yên Tử
Từ tháng 11, gió mùa Đông Bắc tràn về theo các thung lũng mở ra phía Lạng Sơn. Tháng 12 lạnh nhất, nhiệt độ thấp nhất trung bình 13,7°C; trong các đợt rét đậm, cao nguyên Đồng Cao và các bản vùng cao Sơn Động có thể xuống dưới 5°C, xuất hiện sương muối làm táp ngọn rau màu, ảnh hưởng đàn trâu bò thả đồi. Cuối đông sang xuân, mưa phùn và nồm ẩm kéo về: tường nhà "đổ mồ hôi", quần áo phơi mãi không khô — nhưng chính cái rét kèm mưa phùn tháng 1–2 lại giúp cây vải phân hóa mầm hoa, quyết định vụ quả của cả năm sau.
Đi Bắc Giang mùa nào, chuẩn bị gì
Muốn trải nghiệm mùa vải, hãy về Lục Ngạn giữa tháng 6: mang áo chống nắng, uống đủ nước và đi vườn từ sáng sớm để né nắng gắt buổi trưa. Thích săn mây, cắm trại thì Đồng Cao đẹp nhất từ tháng 10 đến tháng 12, đêm rất lạnh nên cần lều kín gió và áo ấm dày. Leo Tây Yên Tử, viếng chùa Vĩnh Nghiêm hợp nhất vào mùa xuân, trời se lạnh điểm mưa phùn nhẹ, nhớ mang giày bám tốt vì bậc đá dễ trơn. Mùa hè nếu về vùng ven sông Thương, sông Lục Nam nên xem tin mưa lũ trước khi đi; còn dịp nồm ẩm tháng 2–3, hạn chế phơi đồ ngoài trời và nên có máy hút ẩm nếu ở lại dài ngày.