Khí hậu Thái Nguyên
Nằm ở nơi đồng bằng sông Hồng bắt đầu gợn lên thành những quả đồi bát úp, Thái Nguyên mang trọn nhịp khí hậu nhiệt đới gió mùa của vùng trung du Đông Bắc: hè nóng ẩm mưa nhiều, đông lạnh khô xen mưa phùn. Địa hình nghiêng dần từ vùng núi đá Võ Nhai, Định Hóa xuống thung lũng sông Cầu, lại có dãy Tam Đảo án ngữ phía tây nam, nên thời tiết phân hóa khá rõ giữa vùng cao và vùng thấp.
Mùa mưa — khi sườn đông Tam Đảo hút dông
Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, đóng góp phần lớn trong tổng lượng mưa khoảng 2.168 mm mỗi năm. Tháng 8 là đỉnh điểm với chừng 406 mm và tới 25 ngày có mưa — gần như ngày nào cũng có thể gặp một cơn dông về chiều. Sườn đông Tam Đảo phía Đại Từ hứng mưa nhiều bậc nhất tỉnh, do gió ẩm thổi tới bị vách núi chặn lại rồi trút xuống thành mưa lớn. Nước từ đây đổ về hồ Núi Cốc và sông Công; còn ở phía bắc, mưa dồn dập dễ gây lũ quét, sạt lở tại các xã vùng núi Võ Nhai, Định Hóa. Sông Cầu cũng lên nhanh sau các đợt mưa kéo dài, khiến vùng trũng ven sông quanh thành phố có lúc ngập cục bộ.
Mùa đông và những đợt gió mùa Đông Bắc
Từ tháng 11, gió mùa Đông Bắc tràn về từng đợt, trời hanh khô rồi lạnh sâu dần. Tháng 12 là tháng lạnh nhất, nhiệt độ thấp nhất trung bình khoảng 13,4°C ở vùng thấp; những đợt rét đậm, rét hại còn kéo nhiệt độ xuống thấp hơn nhiều, và vùng cao Võ Nhai, Định Hóa thỉnh thoảng xuất hiện sương muối làm táp búp chè, cháy ngọn rau màu. Cuối đông sang xuân, mưa phùn kèm nồm ẩm khiến tường nhà "đổ mồ hôi", quần áo phơi mãi không khô. Với người trồng chè Tân Cương, La Bằng hay Trại Cài, đây lại là quãng cây chè ngủ đông, đợi mưa xuân để bật búp vụ đầu năm.
Nắng nóng mùa hè và nhịp nông vụ
Tháng 6 nóng nhất trong năm, nhiệt độ cao nhất trung bình 32,7°C; hơi ẩm dày sau mưa khiến cảm giác oi bức rõ rệt, dù các dải đồi chè và mặt nước hồ Núi Cốc phần nào làm dịu không khí so với dưới đồng bằng. Chính nền nhiệt ẩm dồi dào ấy nuôi nông nghiệp Thái Nguyên: chè được hái nhiều lứa từ xuân đến thu, na La Hiên ở Võ Nhai chín rộ đúng cao điểm mưa tháng 8, còn đồng lúa Phú Bình, Phổ Yên gieo cấy hai vụ thuận theo nước trời.
Đi Thái Nguyên mùa nào, chuẩn bị gì
Dễ chịu nhất là tháng 3–4 và tháng 10–11: trời se mát, ít mưa, đồi chè Tân Cương vào độ xanh đẹp nhất để chụp ảnh và thưởng trà. Mùa hè vẫn đi tốt hồ Núi Cốc hay hang Phượng Hoàng — suối Mỏ Gà, nhưng nên xuất phát sớm để né dông chiều và xem dự báo trước khi vào vùng núi giữa mùa mưa. Mùa đông cần áo ấm thực sự, nhất là khi thăm ATK Định Hóa hoặc ngủ lại vùng cao; dịp nồm ẩm cuối xuân nhớ chọn giày đế bám vì đường sá, nền đá đều trơn ướt.